Hành Trình Lên Rừng – Câu Chuyện Của Dũng, Người Lính Áo Trắng Và Kho Báu Dược Liệu Tây Bắc
Tôi tên là Dũng. Là một người lính. Cũng là một bác sĩ quân y – tốt nghiệp Học viện Quân y, khóa 43. Ngày ấy, khi còn là cậu sinh viên năm cuối, tôi luôn nghĩ cuộc đời mình sẽ gắn liền với bệnh viện, ống nghe, và những ca trực đêm trong ánh đèn huỳnh quang lạnh lẽo. Nhưng số phận – hay đúng hơn là tổ quốc – đã đưa tôi lên một vùng đất mà tôi chưa từng nghĩ sẽ gắn bó sâu đậm đến vậy: Tây Bắc.
Lên Tây Bắc – tưởng là nhiệm vụ, hóa ra là định mệnh
Năm ấy, tôi nhận lệnh tăng cường cho trạm quân y xã Xá Nhè – một bản làng xa xôi, giáp biên giới của tỉnh Điện Biên. Nơi ấy, con đường độc đạo chỉ đủ cho xe máy lách qua bùn trơn. Trạm y tế nhỏ xíu, thiết bị thiếu thốn, thuốc men chẳng có gì ngoài vài vỉ paracetamol và nước muối sinh lý.
Tôi còn nhớ ca bệnh đầu tiên mình tiếp nhận là một cụ già người Mông bị ho ra máu. Không có thuốc kháng sinh, tôi hoang mang. Nhưng rồi một cụ bà người Dao mang đến nắm rễ cây gì đó, bảo tôi sắc lên cho cụ ông uống. Tôi nửa tin nửa ngờ, nhưng vẫn làm theo.
Ba ngày sau, cụ ông đỡ thật.
Tôi bắt đầu quan sát, ghi chép, học hỏi. Mỗi ngày sau giờ khám bệnh, tôi theo chân các bà, các mẹ vào rừng. Họ gọi tên từng loại cây bằng tiếng bản địa: lá khôi tía, hà thủ ô đỏ, sâm vũ diệp, cây xạ đen, củ bình vôi, nấm lim xanh, tam thất Bắc… Mỗi loại đều có câu chuyện riêng, công dụng riêng, và điều kỳ lạ là, chúng hiệu quả – không chỉ là niềm tin dân gian.
Tôi bén duyên với rừng – và nghề dược liệu từ lúc nào chẳng hay
Ban đầu chỉ là tò mò, sau thành đam mê. Tôi bắt đầu sưu tầm, phơi khô, sắc thuốc, thử nghiệm và ghi chú từng phản ứng lâm sàng. Những đêm rừng yên ắng, tôi ngồi lọ mọ dưới ánh đèn pin, đối chiếu tác dụng của từng loại thảo dược với kiến thức y khoa hiện đại.
Rồi tôi viết đề tài nghiên cứu, gửi về Bộ. Dược liệu tự nhiên không phải thứ để ngâm rượu cho “bổ thận tráng dương” như người ta đùa cợt. Nó là kho tàng chữa lành – nếu ta biết trân trọng và hiểu đúng.
Tôi bắt đầu dựng lại vườn thuốc Nam sau trạm y tế. Mỗi cây một bảng tên, công dụng. Bà con tin tưởng, mang đến chia sẻ những bài thuốc gia truyền. Có bài chữa đau dạ dày bằng lá khôi và nghệ đen. Có bài xông cảm từ sả, gừng và vỏ cây hương nhu. Có cả bài thuốc đặc biệt chữa xương khớp từ củ ngải tím và vỏ cây nghiến.
Cứu người – không chỉ bằng dao mổ và thuốc tây
Tôi nhớ một đợt rét đậm, mưa dầm cả tuần, đường trơn đến mức tiếp tế không vào được. Thuốc men dự trữ gần cạn. Một bé gái người Thái sốt cao liên tục. Mẹ bé chỉ biết khóc. Tôi đã dùng thuốc sắc từ cây ngũ gia bì, phối hợp cùng xông thảo dược. Ba ngày sau, bé khỏe lại, cười toe. Mẹ bé ôm tôi khóc nức nở.
Kể từ đó, bà con gọi tôi là “thầy thuốc rừng”. Họ tin tôi, và tôi – hơn cả – tin vào giá trị của rừng xanh.
Tôi không định làm giàu, nhưng lại có được cả kho báu
Từ tình yêu với cây thuốc, tôi cùng một số đồng đội cũ xây dựng mô hình Hợp tác xã dược liệu Tây Bắc. Vừa giúp bà con trồng, thu hái đúng cách, vừa kết hợp kiểm nghiệm khoa học, đưa sản phẩm về đồng bằng, về thành phố. Tôi không muốn những bài thuốc ấy thất truyền trong bụi thời gian.
Chúng tôi không nhân danh “đặc sản” hay “cao lương mỹ vị”. Chúng tôi chỉ muốn mang những gì thuần khiết nhất từ núi rừng, đi xa hơn – cứu được nhiều người hơn – sống được lâu hơn.
Tây Bắc – tôi không đến để thay đổi nơi này, mà để thay đổi chính mình
Mười năm. Từ một bác sĩ quân y mang ba lô lên bản với trái tim rắn rỏi và lý trí lạnh lùng, tôi đã trở thành người thầy thuốc của bản làng, người con nuôi của núi rừng. Tôi học cách lắng nghe tiếng cây, hiểu tâm tư con suối, và quý trọng từng lá thuốc mọc ven đá.
Nếu ngày ấy tôi không đi, chắc giờ vẫn đang khám bệnh trong phòng lạnh, ăn cơm hộp, và sống cuộc đời an toàn. Nhưng tôi đã chọn Tây Bắc – và được sống một cuộc đời có ý nghĩa thật sự.
Nếu có một ngày bạn cầm trên tay một gói trà thảo mộc, một lát nấm lim, hay một viên cao dược liệu rừng… hãy nhớ, đằng sau đó là mồ hôi, là tri thức, là lòng yêu thương – và là cả một phần trái tim tôi, người lính tên Dũng, đến từ Học viện Quân y – giờ đã là một người con của rừng.